Śrī Rāma Paṭṭābhiṣekam
Part III-B — Yauvarājya and Rāma-rājya
Open in the interactive reader
Verses 90–105
This part opens with a quiet family scene. Rāma offers Lakṣmaṇa the share of the kingdom and the office of crown prince, and Lakṣmaṇa, faithful servant to the end, declines (verses 90–92). The poet then gives a summary of Rāma's sacrifices, his rule through the ten thousand years, and the picture of Rāma-rājya (verses 97–105), first as a world in which every sorrow is absent, and then as one in which nature, society and the people's character all show the harmony that comes from righteous rule.
Verses in this section
- Verse 90उवाच लक्ष्मणं रामो धर्मज्ञं धर्मवत्सलः ॥ ९० ॥
- Verse 91श्रीराम उवाच आतिष्ठ धर्मज्ञ मया सहेमां गां पूर्वराजाध्युषितां बलेन । तुल्यं मया त्वं…
- Verse 92सर्वात्मना पर्यनुनीयमानो यदा न सौमित्रिरुपैति योगम् । नियुज्यमानोऽपि च यौवराज्ये…
- Verse 93पौण्डरीकाश्वमेधाभ्यां वाजपेयेन चासकृत् । अन्यैश्च विविधैर्यज्ञैरयजत्पार्थिवर्षभः ॥ ९३ ॥
- Verse 94राज्यं दशसहस्राणि प्राप्य वर्षाणि राघवः । शताश्वमेधानाजह्रे सदश्वान्भूरिदक्षिणान् ॥ ९४ ॥
- Verse 95आजानुलम्बबाहुः स महास्कन्धः प्रतापवान् । लक्ष्मणानुचरो रामः पृथिवीमन्वपालयत् ॥ ९५ ॥
- Verse 96राघवश्चापि धर्मात्मा प्राप्य राज्यमनुत्तमम् । ईजे बहुविधैर्यज्ञैः ससुहृज्ज्ञातिबान्धवः ॥…
- Verse 97न पर्यदेवन्विधवा न च व्यालकृतं भयम् । न व्याधिजं भयं वाऽपि रामे राज्यं प्रशासति ॥ ९७ ॥
- Verse 98निर्दस्युरभवल्लोको नानर्थः कंचिदस्पृशत् । न च स्म वृद्धा बालानां प्रेतकार्याणि कुर्वते ॥…
- Verse 99सर्वं मुदितमेवासीत्सर्वो धर्मपरोऽभवत् । राममेवानुपश्यन्तो नाभ्यहिंसन्परस्परम् ॥ ९९ ॥
- Verse 100आसन्वर्षसहस्राणि तथा पुत्रसहस्रिणः । निरामया विशोकाश्च रामे राज्यं प्रशासति ॥ १०० ॥
- Verse 101रामो रामो राम इति प्रजानामभवन्कथाः । रामभूतं जगदभूद्रामे राज्यं प्रशासति ॥ १०१ ॥
- Verse 102नित्यपुष्पा नित्यफलास्तरवः स्कन्धविस्तृताः । काले वर्षी च पर्जन्यः सुखस्पर्शश्च मारुतः ॥…
- Verse 103ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा लोभविवर्जिताः । स्वकर्मसु प्रवर्तन्ते तुष्टाः स्वैरेव…
- Verse 104आसन्प्रजा धर्मरता रामे शासति नानृताः । सर्वे लक्षणसम्पन्नाः सर्वे धर्मपरायणाः ॥ १०४ ॥
- Verse 105दश वर्षसहस्राणि दश वर्षशतानि च । भ्रातृभिः सहितः श्रीमान्रामो राज्यमकारयत् ॥ १०५ ॥